Nhật ký Myanmar: Những điều chưa biết về xứ chùa vàng

Kỳ 1: Bagan và những kỳ quan

Theo chân đoàn famtrip do công ty du lịch Vietravel phối hợp cùng hãng Hàng không quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) chúng tôi đã có mặt tại đất nước Myanmar trong buổi hoàng hôn tại phi trường Yangon. Cảm giác đầu tiên mà tôi cảm nhận được khi đặt chân đến phi trường Yangon chính là sự an toàn. Nụ cười hồn hậu và những câu chào địa phương Mingalaba (có nghĩa xin chào) của những người dân địa phương làm chúng tôi an tâm và sẳn sàng cho những khám phá mới còn đang chờ ở phía trước. Đón chúng tôi tại phi trường là hướng dẫn viên địa phương tên gọi Kevin, anh nói tiếng Anh giỏi đến mức như tiếng mẹ đẻ (Myanmar). Từ những hình ảnh thực tế tay nghe mắt thấy, một đất nưóc Myanmar khác đã xuất hiện trong tôi với biết bao những điều bất ngờ thú vị. Nếu tìm kiếm từ để thể hiện cảm xúc chỉ có thể là: Tuyệt vời.

Vương quốc Bagan ra đời vào thế kỷ I và đã mau chóng trở thành đế quốc hùng mạnh dưới thời cai trị của vua Anawratha (1044 – 1077). Bất chấp vó ngựa Nguyên Mông, sự tồn tại gần như nguyên vẹn của hơn 2000 đền tháp của trung tâm Bagan đã minh chứng cho một giai đoạn phát triển cực thịnh của nền văn hoá của người dân Myanmar.

Từ trên đỉnh của đền Shwesandaw, hàng ngàn ngôi tháp ẩn hiện dưới những tán rừng thưa thớt và những ngôi làng rải rác xung quanh. Điều đặc biệt nhất của quần thể đền tháp Bagan chính là phong cách kiến trúc của các ngôi đền không hề có sự lặp lại. Có ngôi đền như chiếc bình bát của Phật, có đền như đỉnh núi Meru, có tháp nhọn nằm trên bình đồ hình vuông… Dù với hình dáng nào thì sự tinh tế trong motif kiến trúc bằng đất nung, hoa văn vẫn là điều đặc biệt nhất.

Quần thể tháp Bagan có niên đại từ thế kỷ XI với hơn 2000 ngôi tháp còn tồn tại gần như nguyên vẹn nằm san sát bên nhau

giữa một vùng đất gió cát mênh mông

Mỗi ngôi tháp là một sự sáng tạo, thể hiện phong cách rất riêng trên nền tảng cơ bản của đỉnh tháp nhọn dạng chuông.

Cụm tháp Thatbyinnyu cao 201ft (64m), cao nhất tại quần thể Bagan nằm cạnh dòng sông mẹ Ayeyarwaddy

Đứng giữa quần thể Bagan, cảm giác về sự hoành tráng và hùng mạnh của vương quốc cổ Bagan

dường như vẫn còn nguyên trong suy nghĩ của tất cả du khách

Những con đường nhỏ quanh co, đan xen giữa các ngôi đền sẽ là cơ hội để du khách thỏa sức khám bằng

các phương tiện di chuyển khá năng động (xe taxi, xe bò, xe đạp) với chi phí rất thấp.

Pagan nổi tiếng với ngôi chùa Shwezigon nổi tiếng linh thiêng, nằm ngay trung tâm Bagan. Đây chính là ngôi chùa đầu tiên của đất nước Myanmar và cũng là mô hình cho hàng loạt các công trình kiến trúc chùa tại Myanmar về sau này. Trước khi bước vào ngôi chùa chính, bạn sẽ gặp ngôi đền thờ các vị nat (thần linh) với những hình dáng khác nhau. Ngôi chùa Ananda không lớn nhưng có kiến trúc khá độc đáo nhất là hệ thống lấy sáng tự nhiên đủ để tỏa ánh sáng cho các bức tượng Phật luôn lung linh. Bốn bức tượng phật được xây dựng từ thế kỷ XI, qua hàng ngàn năm dáng vẻ uy nghiêm vẫn nguyên vẹn với dáng áo mỏng xếp nếp bó sát người, đôi mắt khép hờ nhìn xuống chúng sinh như đang ban phúc lành và hạnh phúc. Ngôi chùa Manuha lại mang một sắc thái khác thể hiện tình cảm và tâm tư của chính vị phật tự tạc tượng cho mình. Trước hết là bức tượng ngồi cao khoảng hơn 10m, ngực căng lên như người khó thở, như hoàn cảnh ông bị cầm tù tại nơi này khi không tuân lệnh vua giao các tạng kinh Phật. Ngay phía sau hậu điện là bức tượng Phật nằm có chiều dài khoảng 40m với dáng vẻ đầy tâm tư giữa không gian chật hẹp chỉ vừa đù một người len chân qua. Tu viện Golden Palace lại mang lại một sự ngạc nhiên rất đặc biệt cho tất cả chúng tôi bởi phong cách kiến trúc độc đáo và ấn tượng. Nhòn từ ngoài, tu việclà một khối nhà đen được làm bằng loại gỗ tếch của rừng già Myanmar, trên suốt dọc dãy hành lang những cánh cửa gỗ dày mang đầy những hình tượng điêu khắc tuyệt đẹp. Một số không còn nguyên vẹn nhưng vẫn giữ lại những đường nét thể hiện hình ảnh của các vị thần, vua khỉ Hanuman, hình người cầu nguyện… Giữa chính điện là pho tượng Phật vàng uy nghiêm trên bệ thờ cao ngang đầu người. Trong không gian mờ ảo của ánh sáng và sự thâm nghiêm, bạn có cảm giác như đâu đó đức Phật đang dõi theo từng bước chân của bạn. Rời tu viện Golden Palace, chùa Kuthodaw là điểm kết cho chuêýn khám phá vùng đất Bagan kỳ bí. Trước mặt chúng tôi là dãy hành lang dài dẫn vào chính điện thờ Phật, hai bên là khoảng sân rộng nằm đối xứng nhau theo trục thần đạo. Dãy sân bên phải khi vào chùa toát lên một màu trắng lung linh của 729 cụm tháp chứa 729 bia khắc Tam tạng kinh Phật – một công trình độc đáo và duy nhất có tại Myanmar. Nằm dưới những tán cây khô màu nâu đen in bóng lên bầu trời xanh ngát cụm bia tháp cuốn hút chúng tôi đến kỳ lạ như muốn níu kéo như mãi luyến lưu. Chúng tôi rời Bagan vào buổi bình minh để đến với Mandalay – nơi từng là kinh đô của Đế chế Miến Điện giai đoạn thứ nhất trong lịch sử.

Chùa Shwezigon nổi tiếng linh thiêng bởi tương truyền đây là nơi cất giữ chiếc móng tay của Phật

Màu vàng đặc trưng của các ngôi chùa tại đất nước Myanmar không chỉ nói lên sự giàu có

mà còn trở thành nét đặc trưng mang tính biểu tượng của xứ sở Phật giáo này

Đền Manuha phản ánh tâm trạng của vị vua bị cầm tù, dù ở tư thế ngồi hay nằm vẫn mang sự cưỡng bức, ngột ngạt

Tu viện Golden Palace - một công trình kiến trúc độc đáo được làm bằng gỗ tếch, vừa thể hiện

giá trị văn hoá, nghệ thuật điêu khắc Phật giáo rất giá trị.

Dãy hành lang của tu viện là các tác phẩm điêu khắc chạm nổi tinh vi và mang tính mỹ thuật cao, chinh phục dễ dàng bất kỳ du khách khó tính nào bởi trong từng tác phẩm đều thể hiện tính biểu cảm sâu sắc.

Bài và ảnh: Nguyễn Minh

Tiếp kỳ 2: Madalay và những khám phá bất ngờ từ Hồ Inle